Chi tiết tin - Nam Hải Lăng

Nghị định số 310/2026/NĐ-CP được ban hành trong bối cảnh chuyển đổi số trong giải quyết TTHC đang chuyển sang giai đoạn mới: không chỉ cung cấp dịch vụ công (DVC) trên môi trường điện tử mà phải tái cấu trúc quy trình, khai thác dữ liệu, giảm thành phần hồ sơ và tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp.

Có thể khái quát tinh thần của Nghị định là chuyển từ phương thức “người dân cung cấp hồ sơ – cơ quan nhà nước xử lý hồ sơ” sang phương thức “cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu – người dân xác nhận thông tin – hệ thống hỗ trợ xử lý”.

Tái cấu trúc TTHC dựa trên dữ liệu – thay đổi căn bản trong cách cung cấp DVC

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 310/2026/NĐ-CP là yêu cầu gắn việc thực hiện TTHC trên môi trường điện tử với tái cấu trúc quy trình dựa trên dữ liệu.

Theo đó, việc cung cấp một TTHC trên môi trường điện tử không chỉ đơn thuần là chuyển biểu mẫu giấy sang biểu mẫu điện tử hoặc cho phép người dân tải hồ sơ lên hệ thống. Quy trình giải quyết cần được rà soát, thiết kế lại trên cơ sở khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu.

Điều này đặt ra yêu cầu đối với cơ quan có thẩm quyền khi xây dựng, cung cấp DVC trực tuyến phải xem xét đầy đủ các nguồn dữ liệu đã có, khả năng kết nối, khai thác và sử dụng dữ liệu để giảm những thông tin, giấy tờ người dân phải cung cấp.

Có thể thấy, đây là bước chuyển từ tư duy “điện tử hóa quy trình hiện có” sang “tái cấu trúc quy trình trên nền tảng dữ liệu”.

Người dân không phải cung cấp lại những thông tin, giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có dữ liệu

Một trong những điểm mới có tác động trực tiếp nhất đến người dân và doanh nghiệp là nguyên tắc không yêu cầu cung cấp lại thành phần hồ sơ nếu cơ quan nhà nước đã có dữ liệu để khai thác, sử dụng.

Theo quy định mới, việc rà soát TTHC trên môi trường điện tử phải gắn với đánh giá các nguồn dữ liệu đã có và khả năng tích hợp, kết nối, chia sẻ dữ liệu để cắt giảm, đơn giản hóa thành phần hồ sơ.

Như vậy, thay vì yêu cầu người dân phải chuẩn bị và tải lên nhiều loại giấy tờ, cơ quan giải quyết TTHC từng bước chuyển sang chủ động khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ.

Ví dụ, nếu thông tin cần thiết để giải quyết thủ tục đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành và có thể khai thác hợp pháp, thì thông tin đó có thể được sử dụng để phục vụ giải quyết hồ sơ, qua đó giảm giấy tờ và thời gian thực hiện cho người dân.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để thực hiện thực chất nguyên tắc: “Một lần cung cấp – nhiều lần sử dụng” dữ liệu.

Đăng nhập bằng VNeID mức độ 2: không phải ký số biểu mẫu điện tử tương tác trong trường hợp thuộc quy định

Nghị định số 310/2026/NĐ-CP bổ sung một quy định có ý nghĩa thiết thực đối với người dân khi thực hiện DVC trực tuyến. Theo đó, người sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 để thực hiện TTHC trên Cổng DVC quốc gia hoặc VNeID thì không phải ký số trên biểu mẫu điện tử tương tác, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Quy định này góp phần giảm một bước thao tác trong quá trình thực hiện DVC trực tuyến, nhất là đối với người dân chưa có hoặc chưa thường xuyên sử dụng chữ ký số. Theo hướng mới, quy trình thực hiện TTHC có thể được đơn giản hóa theo logic: Định danh, xác thực → khai thác thông tin → người dân kiểm tra, xác nhận → nộp hồ sơ → cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Tuy nhiên, việc đơn giản hóa thao tác ký số không đồng nghĩa với việc loại bỏ các yêu cầu về xác thực, xác nhận hoặc các điều kiện pháp lý khác của hồ sơ. Đối với những TTHC mà pháp luật chuyên ngành có yêu cầu riêng, việc ký số hoặc các hình thức xác nhận khác vẫn được thực hiện theo quy định chuyên ngành.

Quy định này vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa đặt ra yêu cầu các hệ thống thông tin phải bảo đảm khả năng xác thực danh tính, ghi nhận sự xác nhận của người thực hiện và lưu vết đầy đủ trong quá trình giải quyết TTHC.

Hoàn thiện cơ chế quản lý, lưu trữ và tái sử dụng hồ sơ, dữ liệu điện tử

Quy định tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý hồ sơ và giấy tờ điện tử theo hướng tăng khả năng lưu trữ, khai thác và tái sử dụng.

Trong quá trình thực hiện TTHC, tổ chức, cá nhân có thể sử dụng các giấy tờ điện tử hợp lệ hoặc các thông tin đã được lưu trữ trong Kho quản lý dữ liệu điện tử theo quy định. Các thông tin, thành phần hồ sơ đã có cũng có thể được khai thác, sử dụng lại khi đáp ứng điều kiện.

Ý nghĩa của quy định này nằm ở việc chuyển hồ sơ điện tử từ chỗ chỉ phục vụ một lần giải quyết TTHC sang trở thành nguồn thông tin có thể được khai thác, tái sử dụng trong các lần thực hiện TTHC tiếp theo, trong phạm vi và điều kiện pháp luật cho phép.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tệp hồ sơ điện tử và dữ liệu có cấu trúc có thể khai thác, tái sử dụng . Việc một tài liệu đã được số hóa không đồng nghĩa với việc mọi thông tin trong tài liệu đó có thể được khai thác, sử dụng khi đáp ứng điều kiện.

Do đó, cùng với việc số hóa hồ sơ, cần chú trọng việc bóc tách, chuẩn hóa và quản lý dữ liệu, bảo đảm dữ liệu có thể được khai thác đúng mục đích, đúng thẩm quyền và an toàn.

Quy định rõ hơn các tiêu chí xác định TTHC đủ điều kiện thực hiện trên môi trường điện tử

Nghị định này sửa đổi Điều 21 Nghị định số 45/2020/NĐ-CP, quy định 05 nhóm tiêu chí xác định TTHC đủ điều kiện cung cấp trên môi trường điện tử.

Các tiêu chí tập trung vào những yêu cầu cốt lõi như: Các bộ phận tạo thành của TTHC phải đáp ứng yêu cầu cung cấp trên môi trường điện tử; quy trình phải được tái cấu trúc dựa trên dữ liệu; thành phần hồ sơ, thông tin cần cung cấp phải được rà soát, cắt giảm trên cơ sở dữ liệu có thể khai thác; hệ thống phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật cần thiết; DVC phải được kiểm thử, đánh giá trước khi triển khai chính thức.

Như vậy, việc xác định một thủ tục là DVC trực tuyến không còn chỉ dựa vào việc “có thể nộp hồ sơ qua mạng” , mà phải xem xét toàn diện cả quy trình, dữ liệu, hệ thống và trải nghiệm của người sử dụng.

Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng DVC trực tuyến, tránh tình trạng “trực tuyến về hình thức nhưng vẫn phải thực hiện nhiều công đoạn thủ công” .

Thực hiện TTHC dựa trên dữ liệu – bước chuyển từ quản lý hồ sơ sang khai thác dữ liệu

Một điểm mới có ý nghĩa nền tảng là Nghị định quy định về thực hiện TTHC dựa trên dữ liệu. Theo hướng này, cơ quan nhà nước không chỉ tiếp nhận hồ sơ do người dân cung cấp mà từng bước chủ động khai thác các thông tin cần thiết từ các cơ sở dữ liệu đã được công bố, kết nối và chia sẻ.

Các cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu có trách nhiệm công bố dữ liệu, hướng dẫn việc kết nối, khai thác; các bộ, ngành và địa phương phải rà soát TTHC có sử dụng những dữ liệu này để tái cấu trúc quy trình và cắt giảm thành phần hồ sơ, trình tự thực hiện.

Đây chính là nền tảng pháp lý để chuyển từ mô hình: Người dân → chuẩn bị hồ sơ → nộp hồ sơ → cơ quan nhà nước kiểm tra, sang mô hình: Dữ liệu nhà nước → kết nối, khai thác → hệ thống tự động hỗ trợ → người dân xác nhận → cơ quan nhà nước giải quyết.

Đây là bước chuyển có tính chất căn bản, hướng tới xây dựng nền hành chính mà trong đó cơ quan nhà nước chủ động sử dụng dữ liệu đã có để phục vụ người dân, thay vì chuyển toàn bộ trách nhiệm chuẩn bị thông tin sang người dân.

Đẩy mạnh số hóa kết quả giải quyết TTHC còn được lưu trữ bằng giấy

Theo quy định mới không chỉ tập trung vào hồ sơ phát sinh mới mà còn đặt yêu cầu đối với kết quả giải quyết TTHC đang được quản lý, lưu trữ bằng giấy.

Trong đó quy định rõ Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo việc số hóa kết quả giải quyết TTHC đang được lưu trữ bằng giấy; trong đó bao gồm việc sao chụp, bóc tách dữ liệu và chuyển đổi nội dung kết quả thành dữ liệu điện tử để lưu trữ, sử dụng.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu chỉ số hóa hồ sơ mới phát sinh mà không số hóa kho kết quả đã được cấp trước đây, việc tái sử dụng dữ liệu vẫn bị hạn chế. Ngược lại, khi kết quả còn hiệu lực được số hóa và có dữ liệu đi kèm, người dân có thể từng bước không phải cung cấp lại các kết quả mà cơ quan nhà nước đã cấp trước đây.

Do đó, số hóa kết quả giải quyết TTHC phải được nhìn nhận là một quá trình xây dựng nguồn dữ liệu phục vụ giải quyết TTHC trong tương lai, chứ không đơn thuần là quét tài liệu giấy thành tệp điện tử.

Tăng cường vai trò của cơ quan kiểm soát TTHC trong tái cấu trúc quy trình và khai thác dữ liệu

Nghị định số 310/2026/NĐ-CP đặt yêu cầu gắn kiểm soát TTHC với khả năng khai thác dữ liệu và tái cấu trúc quy trình điện tử.

Theo đó, cơ quan thực hiện chức năng kiểm soát TTHC phối hợp với cơ quan chuyên môn rà soát TTHC thực hiện trên môi trường điện tử; đánh giá nguồn dữ liệu đã có và khả năng kết nối, tích hợp, chia sẻ để đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và quy trình.

Điều này cho thấy công tác kiểm soát TTHC trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở việc kiểm soát số lượng, thành phần hồ sơ hoặc thời gian giải quyết, mà ngày càng gắn chặt với: TTHC → dữ liệu → quy trình điện tử → hệ thống → trải nghiệm người dân.

Đây là hướng thay đổi rất quan trọng trong công tác cải cách TTHC và chuyển đổi số.

Phân định rõ hơn trách nhiệm quản lý, vận hành Cổng DVC quốc gia

Một điểm mới đáng chú ý khác là Nghị định số 310/2026/NĐ-CP bổ sung quy định về trách nhiệm của Bộ Công an trong quản lý, vận hành Cổng DVC quốc gia.

Theo đó, Bộ Công an được giao chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành và bảo đảm kỹ thuật, an ninh mạng của Cổng DVC quốc gia. Đây là nhiệm vụ được quy định cụ thể tại Điều 28a được bổ sung vào Nghị định số 45/2020/NĐ-CP.

Quy định này góp phần hoàn thiện mô hình quản lý, vận hành hạ tầng phục vụ giải quyết TTHC trên môi trường điện tử, đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn giữa định danh điện tử, dữ liệu, kết nối và cung cấp DVC.

Từ DVC trực tuyến đến phương thức phục vụ dựa trên dữ liệu

Có thể thấy, các quy định mới của Nghị định số 310/2026/NĐ-CP không chỉ hướng tới việc mở rộng số lượng TTHC được cung cấp trực tuyến mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng và tính thực chất của DVC trực tuyến.

Một DVC trực tuyến thực chất không chỉ dừng ở việc cho phép người dân, doanh nghiệp gửi hồ sơ qua mạng. Quy trình thực hiện phải được thiết kế theo hướng đơn giản, thuận tiện, hạn chế các thao tác không cần thiết, giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin, giấy tờ đã có thể khai thác từ các cơ sở dữ liệu và tăng khả năng sử dụng, tái sử dụng thông tin, dữ liệu trong quá trình giải quyết TTHC theo quy định.

Theo đó, hiệu quả chuyển đổi số trong giải quyết TTHC không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng TTHC được cung cấp trực tuyến, mà cần được nhìn nhận thông qua những kết quả cụ thể đối với người dân và doanh nghiệp: Giảm bao nhiêu giấy tờ, giảm bao nhiêu thao tác, giảm bao nhiêu thời gian và chi phí, mức độ thuận tiện và khả năng tiếp cận DVC của người dân được nâng lên như thế nào.

Đây chính là những tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng của quá trình chuyển đổi số trong giải quyết TTHC.

Đối với tỉnh Quảng Trị, cần chuyển mạnh từ “số hóa hồ sơ” sang “phục vụ dựa trên dữ liệu”

Từ những yêu cầu mới của Nghị định số 310/2026/NĐ-CP, tỉnh Quảng Trị cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương thức tổ chức giải quyết TTHC trên môi trường điện tử theo hướng lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Trọng tâm trước hết là rà soát các TTHC đang được cung cấp trực tuyến; đánh giá khả năng thực hiện từng công đoạn trên môi trường điện tử; xác định các thành phần hồ sơ, thông tin có thể được thay thế bằng dữ liệu; rà soát các cơ sở dữ liệu có khả năng kết nối, khai thác, chia sẻ; từ đó đề xuất tái cấu trúc quy trình, cắt giảm thành phần hồ sơ và đơn giản hóa trình tự thực hiện phù hợp với quy định.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện quy trình điện tử trên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC; tăng cường khai thác, tái sử dụng dữ liệu khi đủ điều kiện; đẩy mạnh số hóa kết quả giải quyết TTHC còn hiệu lực và chuẩn hóa dữ liệu phục vụ khai thác trong quá trình giải quyết các TTHC tiếp theo.

Đối với Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đổi mới phương thức hỗ trợ người dân, doanh nghiệp theo hướng hướng dẫn thực hiện DVC trực tuyến, hỗ trợ sử dụng tài khoản định danh điện tử, khai thác dữ liệu khi đủ điều kiện và hạn chế việc yêu cầu người dân cung cấp lại những thông tin mà hệ thống có khả năng khai thác theo quy định.

Các giải pháp hỗ trợ người dân như Kiosk DVC, điểm hỗ trợ thực hiện DVC trực tuyến, các công cụ hướng dẫn số và giải pháp ứng dụng công nghệ mới có thể được nghiên cứu, triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh và yêu cầu của từng nhóm TTHC. Việc ứng dụng công nghệ cần hướng tới mục tiêu cuối cùng là đơn giản hóa TTHC, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao chất lượng phục vụ, không tạo thêm những thao tác hoặc quy trình phức tạp cho người dân, doanh nghiệp.

Như vậy, từ việc “có DVC trực tuyến” đến việc “thực hiện TTHC thực chất trên môi trường điện tử” là một bước chuyển quan trọng. Nếu trước đây trọng tâm là số hóa hồ sơ và đưa quy trình lên môi trường mạng, thì yêu cầu mới đặt ra là phải tái cấu trúc quy trình, khai thác dữ liệu, giảm giấy tờ, giảm thao tác và tăng khả năng tái sử dụng thông tin.

Đối với cơ quan nhà nước, đây là sự chuyển đổi từ phương thức “tiếp nhận và xử lý hồ sơ do người dân cung cấp” sang phương thức “chủ động khai thác dữ liệu để phục vụ giải quyết TTHC” khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Đối với người dân và doanh nghiệp, mục tiêu cuối cùng là thực hiện TTHC đơn giản hơn, thuận tiện hơn, ít giấy tờ hơn, ít thao tác hơn và tiết kiệm thời gian, chi phí hơn.

Đối với tỉnh Quảng Trị, đây là cơ sở để tiếp tục đổi mới hoạt động của các cơ quan giải quyết TTHC, Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp và các cơ quan chuyên môn theo hướng hiện đại, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; từng bước chuyển từ “số hóa hồ sơ” sang “chuyển đổi phương thức phục vụ dựa trên dữ liệu”.